Łysica, majestatyczny szczyt Gór Świętokrzyskich, przyciąga turystów swoim urokiem i stosunkowo łatwą dostępnością. Wznosi się na wysokość 612 m n.p.m., co czyni ją najwyższym punktem całego pasma świętokrzyskiego. Szlak z miejscowości Święta Katarzyna na szczyt Łysicy to jedna z najpopularniejszych tras turystycznych w regionie, oferująca nie tylko satysfakcję ze zdobycia „świętokrzyskiego dachu”, ale również możliwość obcowania z unikalną przyrodą Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Wędrówka ta stanowi doskonałą propozycję zarówno dla doświadczonych piechurów, jak i dla rodzin z dziećmi czy początkujących adeptów górskich wędrówek.
Charakterystyka szlaku Święta Katarzyna – Łysica
Szlak na Łysicę ze Świętej Katarzyny to trasa oznaczona czerwonymi znakami, będąca fragmentem Głównego Szlaku Świętokrzyskiego. Całkowita długość trasy w jedną stronę wynosi około 3,5 km, a przewidywany czas przejścia to 1-1,5 godziny w zależności od tempa marszu i warunków pogodowych. Szlak charakteryzuje się umiarkowanym stopniem trudności – różnica wysokości między punktem startowym a szczytem wynosi około 300 metrów.
Wędrówkę rozpoczynamy w Świętej Katarzynie, urokliwej miejscowości położonej u podnóża Łysogór. Przy wejściu do Świętokrzyskiego Parku Narodowego znajduje się parking, gdzie można zostawić samochód (parking jest płatny w sezonie). Warto pamiętać, że za wstęp do parku również pobierana jest opłata – bilety można nabyć w punkcie informacyjnym lub za pomocą aplikacji mobilnej.
Ciekawostka: Nazwa „Łysica” pochodzi od charakterystycznego wyglądu szczytu, który w przeszłości był pozbawiony drzew, co nadawało mu „łysy” wygląd. Dziś szczyt jest zalesiony, ale nazwa pozostała jako świadectwo dawnego krajobrazu.
Przebieg trasy krok po kroku
Trasę na Łysicę możemy podzielić na trzy charakterystyczne odcinki, z których każdy oferuje inne wrażenia i wyzwania.
Odcinek pierwszy: Święta Katarzyna – Wejście do lasu
Wędrówkę rozpoczynamy od bramy wejściowej do Świętokrzyskiego Parku Narodowego w Świętej Katarzynie. Po zakupieniu biletu wchodzimy na szeroki, dobrze przygotowany szlak. Początkowo trasa prowadzi łagodnie pod górę przez teren otwarty, oferując rozległe widoki na okolicę. Po około 15 minutach marszu wchodzimy w zwarty las jodłowo-bukowy, charakterystyczny dla Gór Świętokrzyskich. Na tym odcinku warto zwrócić uwagę na potężne, wielowiekowe jodły, będące dumą świętokrzyskiej puszczy. Ich majestatyczne pnie i rozłożyste korony tworzą niepowtarzalny, pełen dostojeństwa krajobraz leśny.
Odcinek drugi: Przez las do gołoborza
Po wejściu w las szlak staje się nieco bardziej stromy. Czerwone znaki prowadzą nas ścieżką, która miejscami bywa kamienista. W miarę zdobywania wysokości możemy zauważyć zmianę w otaczającej nas roślinności – pojawia się więcej buków, a drzewa stają się niższe i bardziej poskręcane przez górskie wiatry. Po około 45 minutach marszu od punktu startowego docieramy do jednej z największych atrakcji szlaku – gołoborza.
Gołoborze to unikalna formacja geologiczna składająca się z nagromadzonych na stoku góry kamieni kwarcytowych. Te kamienne „morza” powstały w wyniku wietrzenia skał w okresie ostatniego zlodowacenia. Aby chronić tę cenną formację, wybudowano drewniane pomosty, z których można podziwiać gołoborze bez wchodzenia na nie. Jest to doskonałe miejsce na krótki odpoczynek i zrobienie pamiątkowych zdjęć. Warto zatrzymać się tu na dłużej, by poczuć niezwykłą atmosferę tego miejsca, szczególnie podczas mglistych poranków, gdy kamienie wyłaniają się z mlecznej zasłony.
Odcinek trzeci: Finałowe podejście na szczyt
Ostatni odcinek szlaku prowadzi przez gęsty las bukowy. Trasa staje się bardziej stroma, ale nadal jest dobrze przygotowana i bezpieczna. Po około 20-30 minutach od gołoborza docieramy na szczyt Łysicy (612 m n.p.m.). Sam wierzchołek jest zalesiony, co ogranicza widoki, jednak satysfakcja ze zdobycia najwyższego szczytu Gór Świętokrzyskich jest niezaprzeczalna. Na szczycie znajduje się charakterystyczny obelisk potwierdzający osiągnięcie celu wędrówki – idealny punkt do wykonania pamiątkowej fotografii.
Łączny czas wejścia od Świętej Katarzyny na szczyt Łysicy wynosi około 1,5 godziny dla osoby o przeciętnej kondycji, natomiast zejście jest zwykle nieco krótsze i zajmuje około 1 godziny.
Przygotowanie do wędrówki
Choć szlak na Łysicę nie należy do szczególnie trudnych technicznie tras, odpowiednie przygotowanie znacząco wpłynie na komfort i bezpieczeństwo wędrówki.
Wyposażenie i ubiór
Nawet na tak stosunkowo łatwym szlaku jak ten na Łysicę, podstawowe wyposażenie turystyczne jest niezbędne:
- Wygodne buty trekkingowe z dobrą przyczepnością – szlak bywa kamienisty i śliski po deszczu
- Odpowiedni ubiór dostosowany do pory roku i pogody (warto pamiętać o zasadzie „na cebulkę”)
- Plecak z zapasem wody (minimum 1-1,5 litra na osobę) i przekąskami energetycznymi
- Kurtka przeciwdeszczowa/wiatrówka – nawet w słoneczny dzień pogoda w górach może się szybko zmienić
- Mapa lub aplikacja z trasą (choć szlak jest dobrze oznakowany)
- Naładowany telefon komórkowy
- Apteczka pierwszej pomocy
- Czapka i krem z filtrem UV latem, ciepła czapka i rękawiczki zimą
Kiedy wybrać się na Łysicę?
Szlak na Łysicę jest dostępny przez cały rok, jednak każda pora ma swoje zalety i wyzwania. Wiosną można podziwiać budzącą się do życia przyrodę i kwitnące rośliny runa leśnego, szczególnie zachwycające dywany zawilców i przylaszczek. Lato oferuje przyjemny cień świętokrzyskich lasów, choć w weekendy szlak może być zatłoczony. Jesień zachwyca feerią barw bukowego lasu, tworząc spektakularne złoto-czerwone panoramy. Zimą, przy odpowiedniej pokrywie śnieżnej, trasa nabiera baśniowego charakteru, a cisza panująca w lesie pozwala na wyjątkowe doświadczenie kontaktu z naturą.
Warto pamiętać, że zimą szlak może być trudniejszy ze względu na śnieg i lód, a także szybciej zapadający zmrok – należy wtedy zaplanować wcześniejszy start, aby bezpiecznie wrócić przed zmrokiem.
Praktyczna wskazówka: W sezonie letnim, szczególnie w weekendy, warto przyjechać do Świętej Katarzyny wcześnie rano (przed 9:00), aby uniknąć tłumów na szlaku i problemów ze znalezieniem miejsca parkingowego. Poranny spacer przez budzący się las to dodatkowa atrakcja!
Walory przyrodnicze i kulturowe szlaku
Szlak ze Świętej Katarzyny na Łysicę to nie tylko sportowe wyzwanie, ale również okazja do poznania unikalnych walorów przyrodniczych i kulturowych Gór Świętokrzyskich.
Trasa prowadzi przez serce Świętokrzyskiego Parku Narodowego, utworzonego w 1950 roku dla ochrony cennych ekosystemów Łysogór. Wędrując szlakiem, możemy podziwiać majestatyczne jodły i buki, niektóre liczące ponad 200 lat. Wiosną runo leśne zachwyca kobiercami kwitnących zawilców, miodunki i przylaszczek. Uważny obserwator może dostrzec ślady bytowania dzików, saren czy jeleni, a z ptaków – dzięcioły, sójki czy nawet rzadkiego bociana czarnego.
Szczególną wartość przyrodniczą mają wspomniane wcześniej gołoborza – unikalne w skali europejskiej formacje geologiczne, będące świadectwem procesów zachodzących podczas ostatniego zlodowacenia. Te kamienne rumowiska stanowią siedlisko rzadkich gatunków porostów i mchów, przystosowanych do trudnych warunków życia na nagich skałach.
Sama miejscowość Święta Katarzyna, będąca punktem startowym, również zasługuje na uwagę. Warto zarezerwować czas na zwiedzenie zabytkowego zespołu klasztornego Bernardynek z XVII wieku oraz pobliskiego źródełka św. Franciszka, z którym wiążą się lokalne legendy o uzdrawiającej mocy wody. Według miejscowych podań, woda ze źródełka ma właściwości lecznicze, szczególnie w przypadku dolegliwości oczu.
Praktyczne informacje dla turystów
Planując wycieczkę na Łysicę, warto uwzględnić kilka praktycznych aspektów, które ułatwią organizację wyjazdu.
Dojazd i parking
Do Świętej Katarzyny można dotrzeć samochodem – miejscowość leży przy drodze wojewódzkiej nr 752. Z Kielc dojazd zajmuje około 30 minut. Przy wejściu do parku znajduje się płatny parking, który w sezonie letnim, szczególnie w weekendy, zapełnia się dość szybko. Warto przyjechać przed godziną 9:00, aby zapewnić sobie miejsce. Alternatywnie można skorzystać z transportu publicznego – do Świętej Katarzyny kursują regularne autobusy z Kielc, co jest ekologicznym i wygodnym rozwiązaniem, pozwalającym uniknąć problemów z parkowaniem.
Infrastruktura turystyczna
W Świętej Katarzynie znajduje się kilka punktów gastronomicznych, gdzie można zjeść posiłek przed lub po wędrówce. Dostępne są również miejsca noclegowe w różnym standardzie – od gospodarstw agroturystycznych po pensjonaty. Przy wejściu do parku działa punkt informacji turystycznej, gdzie można uzyskać aktualne informacje o szlakach i warunkach pogodowych.
Na samym szlaku nie ma źródeł wody ani schronisk, dlatego należy zabrać ze sobą odpowiedni zapas płynów i prowiantu. W pobliżu szczytu nie ma również toalet – najbliższe znajdują się przy wejściu do parku w Świętej Katarzynie. Po zakończonej wędrówce warto odwiedzić jedną z lokalnych restauracji, oferujących regionalne specjały kuchni świętokrzyskiej.
Dla rodzin z dziećmi: Szlak na Łysicę jest dostępny również dla dzieci od około 6-7 roku życia o przeciętnej sprawności fizycznej. Warto jednak zaplanować więcej czasu na wędrówkę i częstsze przerwy. Młodsze dzieci mogą mieć trudności z pokonaniem całej trasy, szczególnie na bardziej stromych odcinkach. Dobrym pomysłem jest przygotowanie dla najmłodszych „paszportu turystycznego”, w którym będą mogli zbierać pieczątki ze zdobytych szczytów.
Łysica, choć nie imponuje wysokością na tle innych polskich gór, oferuje autentyczne górskie doznania i kontakt z unikalną przyrodą Gór Świętokrzyskich. Szlak ze Świętej Katarzyny na szczyt stanowi doskonałe wprowadzenie do turystyki górskiej dla początkujących, a bardziej doświadczonym wędrowcom daje możliwość obcowania z jednym z najstarszych pasm górskich w Europie. Niezależnie od pory roku, wędrówka ta pozostawia niezapomniane wrażenia i zachęca do dalszej eksploracji urokliwych zakątków Gór Świętokrzyskich – krainy, gdzie historia i natura splatają się w fascynującą opowieść.
